Ayşen Gruda

Ayşen Gruda 22 avqust 1944-cü ildə İstanbulun Yeşilköy səmtində dünyaya gəlib. Türk kinosunun və teatrının ən güclü, ən gülməli və ən özünəməxsus qadın aktrisalarından biri olan Gruda, canlandırdığı dominant, hazırcavab və "pomidor gözəli" ləqəbi ilə tanınan obrazları ilə milyonların qəlbində taxt qurmuş, sənət dünyasının "qırmızı dırnaq boyalı" əfsanəsidir. Sənətlə iç-içə bir ailədə böyüyən Grudanın bacısı Ayten Erman və qardaşı Ayben Erman da özü kimi aktyorluqla məşğul olublar. Teatra olan həvəsi onu gənc yaşda səhnələrə gətirdi. Tevfik Bilgenin qastrol teatrında peşəkar karyerasına başladıqdan sonra Ankara Meydan Səhnəsində teatr aktyoru Yılmaz Gruda ilə tanış olub ailə qurdu. Bu evlilikdən Elvan Gruda adlı bir qızı oldu. Daha sonra Devekuşu Kabare, Nisa Serezli-Tolga Aşkıner Teatrı kimi önəmli kollektivlərdə səhnəyə çıxaraq komediya istedadını daha da möhkəmləndirdi. Televiziyada canlandırdığı "Pomidor gözəli Nahide Şerbet" obrazı ilə bütün Türkiyədə tanınmağa başladı. Bu ləqəb karyerası boyu onunla birgə çəkildi. Lakin onu Yeşilçamın zirvəsinə daşıyan 1970-ci illərin ortalarında Ertem Eğilmezin rejissorluğu ilə çəkilən Arzu Film istehsalı filmlər oldu. Bu dövrdə türk kino tarixinin ən unudulmaz komediya filmlərində əfsanəvi bir heyətlə birlikdə rol aldı. "Tosun Paşa" filmində Tellioğullarının iddialı qızı Zekiye, "Süt Kardeşler"də düz danışan və gülməli Emine, "Şaban Oğlu Şaban"da yenə eyni adlı Emine və "Çöpçüler Kralı"ndakı Hacer obrazları ilə yaddaşlara həkk olundu. Xüsusilə Kemal Sunal, Şener Şen və İlyas Salman kimi adlarla yaratdığı uyğunluq bu filmlərin uğurunda həlledici rol oynadı. Adile Naşit və Münir Özkulun rol aldığı "Neşeli Günler" filmində canlandırdığı, yeznəsi ilə daim didişən və "Mən qazan deyiləm, qapağımı hər adama açmaram!" replikası ilə xatırlanan Nilgün obrazı onun ən ikonik rollarından biridir. Ayşen Gruda yalnız komediya rolları ilə məhdudlaşmadı. Dramatik rollardakı uğurunu "Namuslu" və "Fakir Milyoner" kimi filmlərlə də sübut etdi. Kəskin zəkası, düz danışan və qorxmaz şəxsiyyəti ilə canlandırdığı obrazlara həmişə özündən bir parça qatdı. Yeşilçam dövründən sonra da səhnədən və ekranlardan heç ayrılmadı. Çoxsaylı teatr tamaşaları, müzikllər və televiziya seriallarında rol alaraq yaradıcılığını davam etdirdi. Qatıldığı proqramlarda və verdiyi müsahibələrdə ictimai və siyasi mövzulardakı cəsarətli və açıq sözlü şərhləri ilə də tanınırdı. Mədəaltı vəzi xərçəngi ilə mübarizə aparan ustad sənətkar 23 yanvar 2019-cu ildə 74 yaşında İstanbulda dünyasını dəyişdi. Ayşen Gruda özünəməxsus aktyorluq tərzi, güclü qadın obrazları, unudulmaz replikaları və sənət dünyasındakı dik duruşu ilə türk kino və teatrının ən özünəməxsus və ən cəsarətli qadınlarından biri kimi hər zaman hörmət və sevgi ilə xatırlanacaq.