Aidan Gillen

Aidan Gillen (doğum adı Aidan Murphy), 24 aprel 1968-ci ildə İrlandiyanın Dublin şəhərində anadan olub. Memarlıq təhsili almış bir ata və tibb bacısı olan bir ananın oğlu kimi Drumcondra səmtində böyüyən Gillen, gənclik illərində Dublin Gənclik Teatrına (Dublin Youth Theatre) qoşularaq aktyorluq fəaliyyətinə başlayıb. Bacısı Fionnuala Murphy aktrisa, qardaşı Dominic Murphy isə dramaturqdur. Karyerasının əvvəlində həmkarlar ittifaqında qeydiyyatdan keçmiş başqa bir Aidan Murphy olduğu üçün anasının qızlıq soyadı olan "Gillen"i səhnə adı kimi istifadə etməyə başlayıb. Peşəkar karyerasına İrlandiya və İngiltərə teatrlarında başlayan Gillen, ekrandakı ilk böyük uğurunu İngiltərə televiziya tarixinin əlamətdar seriallarından biri olan "Queer as Folk" (1999-2000) ilə qazanıb. Serialda canlandırdığı manipulyativ və xarizmatik Stuart Alan Jones obrazı ona "Ən yaxşı kişi aktyor" nominasiyasında BAFTA TV mükafatına namizədlik gətirib və istedadının beynəlxalq səviyyədə tanınmasını təmin edib. Teatr səhnəsindəki uğurunu isə Harold Pinterin "The Caretaker" tamaşasındakı performansı ilə 2004-cü ildə Brodveydə "Tony" mükafatına namizəd göstərilərək möhkəmləndirib. Amerikadakı karyerasında isə HBO-nun şah əsəri sayılan cinayət dramı "The Wire" (2004-2008) serialındakı iddialı və idealist siyasətçi Tommy Carcetti rolu ilə böyük hörmət qazanıb. Lakin Aidan Gilleni qlobal bir ikona çevirən və populyar mədəniyyətin mərkəzinə yerləşdirən performans, yenə bir HBO istehsalı olan "Taxt Oyunları" (Game of Thrones) (2011-2017) serialındakı Petyr "Littlefinger" Baelish roludur. Yeddi mövsüm ərzində canlandırdığı, "xaos bir nərdivandır" fəlsəfəsini mənimsəyən, intriqacı və soyuqqanlı lord obrazı serialın ən ağıllı və təhlükəli personajlarından biri kimi yaddaşlara həkk olunub. Televiziya karyerasındakı uğurunu kinoya da daşıyan irlandiyalı aktyor, Christopher Nolanın "Qara Cəngavər: Əfsanənin yüksəlişi" (The Dark Knight Rises) (2012) filminin açılış səhnəsindəki CIA agenti rolu ilə qısa, lakin yaddaqalan bir performans nümayiş etdirib. Gənclik distopiyası olan "Labirint" (Maze Runner) seriyasında (2015-2018) əsas mənfi obraz Jansonu və Queen qrupunun bioqrafiyası olan "Bohemian Rhapsody" (2018) filmində qrupun meneceri John Reidi canlandırıb. O, həmçinin tənqidçilərin bəyəndiyi "Sing Street" (2016) musiqili filmində də rol alıb. Son illərdə televiziyanın ən nüfuzlu layihələrində boy göstərməyə davam edən Gillen, dövrün cinayət dramı "Peaky Blinders" (2017-2019) serialında qaraçı qatil Aberama Gold obrazı ilə xarizmatik bir performans sərgiləyib. Ardınca İrlandiya istehsalı olan cinayət dramı "Kin" (2021-2023) serialında cinayətkar ailənin lideri Frank Kinsellanı və Jeremy Rennerin baş rolda olduğu "Kingstown meri" (Mayor of Kingstown) (2021-2024) serialında rus mafiya lideri Milo Sunteri canlandıraraq "təhlükəli və güclü adam" rollarındakı ustalığını davam etdirib. Yaxın dövrdə irlandiyalı yazıçı John McGahern-in romanı əsasında çəkilmiş "That They May Face the Rising Sun" (2023) filmində baş rolu oynayaraq dramatik istedadını bir daha ortaya qoyub.